فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )

55

سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )

نقشه‌اى و هدفى در كار بوده است . زيرا در محيطى كه گرماى غير قابل تحمل تابستانى بيش از پنج ماه دوام دارد ، اين خانه‌هاى مرتفع و كوچه‌هاى تنگ كه در تمامى ساعات روز از حرارت آفتاب مصونند براى كسانى كه در شهر ناگزير به رفت‌وآمد هستند سايبانى مطلوب محسوب مىگردد . و گذشته از آن ديگر معابر نيز كه بدين كوچه‌ها منتهى مىشوند از خنكاى جان‌بخش آنها بهره‌ور مىگردند . چنان كه گفتيم خانه‌هاى شهر مرتفع‌اند اما از آنچه هستند مرتفع‌تر مىنمايند و اين بسبب بادگيرهائى است كه به شكل برجهاى كوچكى بر پشت بامها ساخته شده است . در حقيقت نياز كه همواره نوع بشر را به رفع نقائص موجود در طبيعت واداشته است ، در زمانى كه در اروپا هرروز اختراعى بزرگ عرضه مىشود ، در اينجا نيز براى تسكين حرارت جانكاهى كه در سراسر تابستان طولانى حكم‌فرماست اختراعى را بوجود آورده است . اين اختراع دستگاهى است كه در همهء ساعات شب و روز جريان باد - ولو باد گرم - در آن قطع نمىشود و بدون آن زندگى در خانه‌ها غيرممكن است . اين بادگيرها كار بادبزن را مىكنند و ساختمان آنها شبيه بخاريهاى ديوارى ماست . طول آنها بمراتب زيادتر از عرضشان است ؛ از همه طرف بازند ؛ در مقطع طولى خود محورى ظريف دارند و به تناسب حجم اطاقهائى كه بر روى آنها ساخته شده‌اند بزرگ يا كوچكند . هريك از بدنه‌هاى بادگير عكس ديگرى قرار گرفته است چنان كه اگر يكى به طرف شمال است ديگرى مقابل جنوب و اگر يكى رو به مغرب است ديگرى بجانب مشرق قرار مىگيرد . محور طولى به تناسب بزرگى و ارتفاع بادگير با محورهاى ديگرى به سه يا چهار يا پنج قسمت تقسيم مىشود . هريك از اين قسمتها نيز به تناسب بزرگى و ارتفاع بادگير كه معمولا دو تواز « 56 » يا كمى بيشتر است داراى حجراتى به اندازهء يك يا دو يا سه پاى مربع هستند . سقف اين ماشين هواكش كاملا پوشيده است . همانطور كه

--> ( 56 ) toise : واحد طول معادل 949 ر 1 متر . - م .